T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI ARAŞTIRMA VE EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 Yılı Hıdrellez Kutlamaları

HIDRELLEZ KUTLAMALARI

Kültürümüz, yaşadığımız her karış toprağa ruh ve şekil veren hoşgörü, saygı, sevgi gibi temel ve evrensel değerler ile dünya kültür mirasına katkıda bulunmaya devam etmektedir. Kültürümüzün en ayırt edici nitelikleri, Anadolu’nun özgün yapısını oluşturan gelenek ve törelerde, bayramlarda, sanat ve edebiyat eserlerinde somutlaşarak hem kültürel kimliğimizi belirlemekte ve hem de gündelik hayatımızı şekillendirmektedir.

Bayramlarımız, bireyleri ve toplulukları yakınlaştırarak bütünleştiren, unutulmaya yüz tutmuş değerleri yeniden gün yüzüne çıkaran ve gelecek kuşaklara aktaran ortak kültür ve gönül bağlarımızdandır. Kültürel miras yoluyla günümüze kadar ulaşan ve millet bağımızı güçlendiren, yüreklerde hissedilen en önemli bayramlardan biridir. Hıdrellez. Baharın başlangıcı olarak yeniden doğuşu simgeleyen bu bayram, geleceğe dair umut, arzu ve temennileri de içinde barındırmaktadır. Hıdrellez ile yeniden doğan ve coşkuyla yenilenen sadece doğa ve tabiat değildir. İnsan da bedenen ve ruhen kendini temizler ve yeniler; duygular ve fikirler de yenilenir. Bu yüzden Hıdrellez, doğadaki dirilişle birlikte bir bayram sevincini ve coşkusunu yaşatmanın yanı sıra insana dair umutları ve en güzel dilekleri de temsil etmektedir.

Hıdrellez, Türk dünyasında en çok bilinen ve geniş bir katılımla her yıl kutlanan mevsimlik bayramlarımızdan biridir. Ruz-ı Hızır (Hızır günü) olarak adlandırılan Hıdrellez günü, Hızır ve İlyas Peygamber’in yeryüzünde buluştuklarına inanılan gün olması nedeniyle kutlanmaktadır. Hızır ve İlyas sözcükleri birleşerek halk ağzında “Hıdrellez” şeklini almıştır. Hıdrellez günü, Gregoryen takvimine göre 6 Mayıs, Rumi takvim olarak bilinen Julyen takvimine göre ise 23 Nisan günü olmaktadır.

Doğadaki mevsimsel döngüde kış,ölümü; ilkbahar ise dirilişi ve yaşamı simgeler. İnsanlar için ümit, sağlık, mutluluk ve başarı beklentileriyle dolu günlerin başladığına işaret eder. Doğanın canlanması, kışın geride kalması anlamına gelen baharın gelişi, belli tören ve ritüellerle kutlanmaktadır.

Türkiye’nin hemen her yerinde Hıdrellez törenleri şehir, kasaba ve köylerin yakınında yeşil alanlarda yapılır. Bu gibi yerlerde çoğu zaman dere, göl ve su kaynakları mevcuttur. Yüksek tepeler üzerindeki bu yerlerde çoğunlukla bir türbe, yatır veya ziyaret yeri de bulunur. Bu özellikleri taşıyan yerlere Hıdrellezin kutlandığı yer anlamında Hıdırlık adı verilmektedir. Hıdrellez günü kırlarda, yeşillik alanlarda ve su kenarlarında topluca yenen yemeklerle ve eğlencelerle geçirilir. Bu kutlamalar, insanların doğa ve evrenle kurduğu bağın güçlenmesinde önemli rol oynar.

Hıdrellez Günü için evlerde temizlikler yapılır, yeni ve temiz giysiler giyilir, hazırlanacak yemekler için alışveriş yapılır. Evlerin içi, bahçeler daha titiz bir biçimde temizlenir; çünkü o gün Hızır’ın evleri ziyaret edeceğine inanılır.

Türkiye’nin bazı bölgelerinde Hıdrellez Günü yapılacak dua ve isteklerin kabul olması için sadaka vermek, oruç tutmak ve kurban kesmek gibi ritüeller yapılır. Kurban ve adakların “Hızır hakkı için” olması gerekir; çünkü bütün bu hazırlıklar Hızır’a rastlamak için yapılır. Hıdrellez günü bütün canlıların, bitkilerin, ağaçların yeni bir hayata kavuşacağı, dolayısıyla Hızır’ın gezdiği, ayağını bastığı yerlerde yayılan özel yemeklerin insanlara şifa, sağlık ve mutluluk vereceğine inanılır.

Şifa ve sağlık bulma taleplerine dönük olarak yapılan başka bir uygulama ise ateşten atlamaktır. Hıdrellez Ateşinin üzerinden tekerlemeler ve dualar söylenerek en az 3 kere atlanır. Böylece yıl boyunca hastalığa yakalanılmayacağına, hastalananların şifa bulacağına inanılır.

Hıdrellezde suya girilmesi de şifa bulmaya yönelik diğer uygulamalardır.

Hıdrellez gecesi Hızır’ın yeryüzünde gezindiği ve dokunduğu yerlere feyiz ve bereket vereceği inancı çok yaygındır. Bu nedenle evlerdeki yiyecek, içecek, para, mal, mülk vb. bereketlenip çoğalması için yiyecek ve içecek kaplarının, ambarların, cüzdanların ağzı bir gece boyunca açık bırakılır.

Hıdrellez gecesi bütün dileklerin kabul olacağına inanılır. Mal-mülk edinmek isteyenler, genellikle oturdukları evin bahçesine ve Hıdırlıklara iner ve istedikleri şeyin küçük bir maketini yaparlar. Kimi zaman da dileklerin Hızır’a ulaşması için istenilen şeyler küçük bir kâğıda yazılarak bir akarsuya veya denize atılır.

Hıdrellezde giyim-kuşam, yiyecek ve içeceğe verilen önem hemen her yerde gözlemlenen bir durumdur. Bütün bu hazırlıklar herkesten daha fazla genç kız ve erkekleri ilgilendirir; çünkü, ileride evlenmeyi düşünen gençler için Hıdrellez törenleri tanışma fırsatı sağlar.

Baht açma oyunu olarak adlandırılabilecek olan mantufar, martifal vb. geleneğine göre 5 Mayıs günü geleceğe yönelik niyet tutmak, talih ve kısmet açtırmak isteyen gençler yüzük, küpe vb. eşyalarını çömleğe atarlar. Bu çömleğin üzerine su eklenerek ağzı kapatılır. Kapalı çömlek bir gece boyunca bir gül ağacının dibinde bekletilir. Sabah erkenden çömleğin yanına giderek sütlü kahve içip ağızlarının tadının bozulmaması için dua ederler. Ardından niyet çömleğinin açılmasına geçilir. Çömleğin içindekiler çıkarılırken bir yandan da maniler söylenir. Hıdrellez'e özgü bu uygulama yörelere göre bazı farklılıklar gösterebilmektedir.

Anadolu’da hala görkemli törenlerle kutlanan Hıdrellez coşkusu, toplumumuzdaki dayanışma, hoşgörü, insanlık ve kardeşlik kültürünü her geçen gün daha da artırmakta; birlik, beraberlik ve barışın evrensel ölçülerde geliştirilmesini sağlamaktadır.  Barış ve hoşgörü ortamının günümüz toplumunda ve dünyada yer edebilmesinin en temel yolu, kültürümüzü şekillendirmiş olan gelenek, âdet ve törelerimizi; birliktelik sevincini ve şenliğini yaşatan bayramlarımızı doğru bir şekilde anlamak ve gelecek nesillere doğru aktarmaktan geçmektedir. Kendi kültür ve kimliklerini doğru bir şekilde öğrenen genç nesiller, başka kültürlere de barış ve hoşgörü ile yaklaşabilirler.

'Uluslararası Hıdrellez Şenliği etkinlikleri, 'Hıdrellez Ateşi Kocaeli’den Yükseliyor’ sloganıyla bu yıl Kocaeli ilinde gerçekleştirildi. Kartepe Seka Kamp Alanı’nda Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kocaeli Valiliği, Büyükşehir Belediyesi ve Kocaeli Üniversitesi işbirliğinde düzenlenen şenlikte birbirinden farklı ve güzel etkinliklerle katılımcılar doyasıya eğlendi.

Hıdrellez ateşinin yakılmasının ardından, beyaz atlı Hızır ateşin etrafında tur attı. Şenliğe katılan vatandaşlar, kağıtlara yazdıkları dileklerini, dilek ağacına astı. Dilek ağacının ardından devam eden şenlikte, Azerbaycan, Mısır, Hindistan, Polonya, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyet, Makedonya, Moldova halkoyunları grupları gösterilerini sergiledi. Şenlikte Motif Vakfı Halk Oyunları Ekibi ile Pendik Halk Oyunları Ekibi gösterileri de yer aldı.

Adeta şölen alanına dönen Seka Kamp Alanı’nda çocuklar için palyaçolar, şişme oyun parkları, Karagöz-Hacivat oyun tiplemeleri, ünlü çizgi film kahramanları yer aldı. Şenlik’te, Geleneksel Tören Keşkeği ile Bereket Aşuresi katılımcılara ikram edildi. Öte yandan aileler çocuklarıyla birlikte yanlarında getirdikleri mangallarla da piknik keyfini yaşadı. Müziğin hiç susmadığı şenlikte İzmit’in vazgeçilmesi olan pişmaniye de katılımcılara dağıtıldı. Şenlik akşam saatlerinde Alişan ve Eylemnaz konseri ile devam etti.

 
 
  • 16
  • 15
  • 14
  • 13
  • 12
  • 11
  • 10
  • 09
  • 08
  • 07
  • 06
  • 05
  • 04
  • 03
  • 02
  • 01