T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI ARAŞTIRMA VE EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
  • Neredeyim :

Okçuluk

OKÇULUK (Geleneksel Türk Okçuluğu)

Envanter Numarası : 01.0091

Kayıt Tarihi : 06.08.2014

Unsurun Diğer Adları:  Geleneksel Türk Okçuluğu, Kemânkeşlik, Tîrendâzlık,

Somut Olmayan Kültürel Miras Alanı/Alanları : Toplumsal Uygulamalar, Ritüeller ve Festivaller;Doğa ve Evrenle İlgili Bilgi ve Uygulamalar; El Sanatları Geleneği

Coğrafi Dağılımı (Bildirimde Bulunan İller) : Sivas, Tokat

Geleneksel Türk okçuluğu; Türkiye’de gerçekleştirilen geleneksel okçuluk sporu etrafında şekillenen, yüzyıllar içinde belirlenmiş ilkeleri, kuralları, ritüelleri ve toplumsal uygulamaları, geleneksel zanaatkarlıkla üretilen ekipmanları, okçuluk disiplinleri ve atış tekniklerini barındıran bir somut olmayan kültürel miras unsurudur.

Geleneksel Türk Okçuluğu, Türklerin Orta Asya’dan Anadolu’ya getirdiği geleneklerden biridir. Her ne kadar bir savaş sanatı olarak ortaya çıkmışsa da geleneksel okçuluk, erken dönemlerden itibaren ahlaki ilkelere ve idmana dayalı bir spor dalı hâline getirilmeye başlanmış, 15. yüzyılından itibaren ise ok meydanları ve okçuluk tekkeleri gibi özel icra alanlarına sahip düzenli bir spor faaliyeti hâline gelmiştir.

Geleneksel Türk okçuluğunun yaya ve atlı olarak gerçekleştirilen farklı disiplinleri vardır. Yaya okçuluğunun “Menzil Atışları”, “Darp Atışları” ve “Puta Atışları” gibi türleri bulunmaktadır. Atlı ok atışlarının da “Kıgaç”, “Kabak”, “Tabla” atışları gibi türleri bulunmaktadır. Yaya ve atlı olarak gerçekleştirilen atışların yapılabilmesi için ustalardan öğrenilen geleneksel atış ve antrenman teknikleri kullanılır. 

İyi ok atma becerisi gerektiren okçuluk “üstat” denilen ustalardan, her gün belirli bir disiplin ve düzen içinde yapılan “meşk” usulü ile öğrenilir. Çırağın belirli bir mesafeden ok atarak üstadından okçuluk icazeti almasına “kabza almak” denir.

Geleneksel Türk Okçuluğunun icrasında bileşik yay ve çeşitli oklar kullanılır. Malzeme bilgisi ve el mahareti isteyen bu yay ve okların yapımı bazen yıllar alan uzun bir süreçte gerçekleştirilmektedir. Yayların yapımında ağaç, balık tutkalı, hayvan boynuzu ve tendon; okların yapımında ise yine ağaç, kamış ve kuş tüyü kullanılmaktadır.

Unsurun taşıyıcı ve uygulayıcıları okçular ile okçuluk ekipmanlarını yapan zanaatkârlardır. Günümüzde bu geleneği yaşatmaya çalışan çok sayıda sivil toplum kuruluşu ve topluluk bulunmaktadır. Bu topluluklar gençlere yönelik yay yapımı ve atış eğitimi kursları düzenlemekte; başta müzeler ve okullar olmak üzere çeşitli kamusal mekânlarda tanıtım faaliyetleri ile müsabakalar, gösteriler, paneller ve festivaller gerçekleştirmektedir.

okculuk.jpg